Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

मेरोर्दिग्वर्णनम् / Digvarṇana of Meru: Uttara-Kuru, Bhadrāśva, and Jambūdvīpa Motifs

पद्मपत्रसुगन्धाश्न जायन्ते तत्र मानवाः | अनिष्यन्दा इष्टगन्धा निराहारा जितेन्द्रिया:

padmapatra-sugandhāś ca jāyante tatra mānavāḥ | aniṣyandā iṣṭa-gandhā nirāhārā jitendriyāḥ ||

اس دیس میں انسان کھلے ہوئے کنول کے پتّوں جیسی خوشبو کے ساتھ پیدا ہوتے ہیں۔ ان کے جسم سے پسینہ نہیں نکلتا؛ ان کی مہک فطری طور پر دل پسند ہوتی ہے۔ بھوک اور پیاس کی مجبوری سے آزاد ہو کر وہ حواس پر قابو رکھنے والے ہوتے ہیں۔

पद्मपत्रसुगन्धाःhaving fragrance like lotus-petals
पद्मपत्रसुगन्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपद्मपत्र-सुगन्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
जायन्तेare born / arise
जायन्ते:
TypeVerb
Rootजन् (जायते)
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मानवाःmen / human beings
मानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Nominative, Plural
अनिष्यन्दाःwithout oozing/sweat
अनिष्यन्दाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-निष्यन्द
FormMasculine, Nominative, Plural
इष्टगन्धाःhaving pleasant/desired fragrance
इष्टगन्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootइष्ट-गन्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
निराहाराःwithout food (free from hunger/thirst)
निराहाराः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्-आहार
FormMasculine, Nominative, Plural
जितेन्द्रियाःhaving conquered the senses / self-controlled
जितेन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
mānavāḥ (human beings)

Educational Q&A

The verse presents sensory mastery (jitendriyatva) and freedom from bodily compulsion (nirāhāratva) as marks of a refined, dharmic state of being. Pleasant fragrance and absence of sweat function as symbolic indicators of inner purity and disciplined living.

Sañjaya is describing the qualities of beings in a particular exalted realm: they are naturally fragrant like lotus petals, do not perspire, and live without the ordinary pressures of hunger and thirst, characterized by strong self-restraint.