Shloka 34

Adhyāya 78 — Bhīṣma’s Advance, Duryodhana’s Rally, and Concurrent Duels (भीष्मस्याभ्युद्यमः, दुर्योधनस्योत्साहवचनम्, विविधयुद्धवर्णनम्)

Devanagari script

तथैव तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम्‌ । मुहाते तत्र तत्रेव समदेव वराड़ना,इसी प्रकार भीम और अर्जुनके बाणोंसे क्षत-विक्षत हुई आपकी सेना मतवाली स्त्रीकी भाँति जहाँ-तहाँ मूर्च्छित होने लगी

Transliteration

tathaiva tāvakaṃ sainyaṃ bhīmārjunaparikṣatam | muhūte tatra tatraiva samadeva varāṅganā ||

Translation

اسی طرح بھیम اور ارجن کے تیروں سے زخمی تمہاری فوج تھوڑی ہی دیر میں یہاں وہاں بے ہوش ہو کر گرنے لگی، گویا نشے میں مدہوش عورت۔

Word by Word

तथाthus, in the same way

एवindeed, just

तावकम्your (belonging to you)

सैन्यम्army

भीम-अर्जुन-परिक्षतम्wounded by Bhima and Arjuna

मुह्यतेbecomes bewildered / swoons

तत्रthere

तत्रhere and there (repeated: in various places)

इवlike, as if

समदेवas if intoxicated / in a drunken manner (reading uncertain)

वराङ्गनाa woman (fair-limbed woman)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Bhīma

Arjuna

Kaurava army (tāvakaṃ sainyam)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes