Shloka 61

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

Devanagari script

तत्र तत्रापविद्धानि व्यदृश्यन्त महाहवे । उस महासमरमें घोड़ोंकी लगाम, जोत, सुवर्णमण्डित चमकीली रस्सियाँ, पीठपर कसी जानेवाली गद्दियाँ (जीन), प्रास, बहुमूल्य ऋष्टियाँ, कवच, ढाल तथा भाँति-भाँतिके विचित्र आस्तरण इधर-उधर बिखरे दिखायी देने लगे || ५९-६० हू ।। प्रासर्यन्त्रैविचित्रैश्व॒ शस्त्रैश्नु विमलैस्तथा

Transliteration

sañjaya uvāca |

tatra tatrāpaviddhāni vyadṛśyanta mahāhave |

prāsayantrair vicitraiś ca śastraiś ca nirmalaiḥ tathā ||

Translation

اس عظیم معرکے میں وہ چیزیں جگہ جگہ پھینکی ہوئی دکھائی دیتی تھیں؛ نیزے پھینکنے کے عجیب آلات اور دوسرے روشن و خوب صیقل کیے ہوئے ہتھیار بھی بکھرے پڑے تھے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र
• Form: indeclinable (locative adverb)

• तत्र: there (here and there)
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र
• Form: indeclinable (locative adverb)

• अपविद्धानि: cast away / thrown aside
• अपविद्धानि: Karta
• Type: Adjective
• Root: अपविद्ध
• Form: neuter, nominative, plural (past passive participle from √व्यध/विध 'to pierce/strike', with apa-)

• व्यदृश्यन्त: were seen / appeared
• व्यदृश्यन्त: Karma
• Type: Verb
• Root: √दृश्
• Form: imperfect (laṅ), 3rd person, plural, Ātmanepada; passive sense 'were seen/appeared'

• महाहवे: in the great battle
• महाहवे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाहव
• Form: masculine, locative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• mahāhava (great battle)
• prāsayantra (spear-launching devices)
• śastra (weapons)