Shloka 80
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
नैव स्थापयितुं शक््या शूरैरपि महाचमू: । सत्कृत्य महतीं सेनां चतुरड्रां महीपति: । उपायपूर्व मेधावी यतेत सततोत्थित:,उस समय बहुत-से शूरवीर भी उस विशाल वाहिनीको रोककर खड़ी नहीं रख सकते। इसलिये बुद्धिमान् राजाको चाहिये कि वह सतत सावधान रहकर कोई-न-कोई उपाय करके अपनी विशाल चतुरंगिणी सेनाको विशेष सत्कारपूर्वक स्थिर रखनेका यत्न करे
naiva sthāpayituṃ śakyā śūrair api mahācamūḥ | satkṛtya mahatīṃ senāṃ catur-aṅgāṃ mahīpatiḥ | upāya-pūrvaṃ medhāvī yateta satatotthitaḥ ||
اس وقت بہت سے بہادر بھی اس عظیم لشکر کو روک کر قائم نہیں رکھ سکتے۔ اس لیے دانش مند بادشاہ کو چاہیے کہ وہ ہمیشہ چوکنا رہے اور سوچے سمجھے تدابیر کے ساتھ، مناسب عزت و توجہ دے کر، اپنی عظیم چتورنگی فوج کو ثابت قدم اور باانضباط رکھنے کی مسلسل کوشش کرے۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
A large army cannot be controlled by mere valor alone; a king must combine vigilance, strategic measures, and respectful treatment of troops to maintain stability and discipline.
Vyāsa offers counsel on the practical realities of managing a massive fourfold army, emphasizing that the ruler must actively use policy and honor to keep the forces steady rather than expecting sheer heroism to suffice.