Shloka 14
Sainyavinyāsa–Lakṣaṇa (Disposition of Armies and Battlefield Omens) | सैन्यविन्यास–लक्षणम्
महार थैर्वृष्णिभोजै: सुगुप्तं सुराष्ट्रकैविंहितैरात्तशस्त्रै: | बृहद् बल॑ कृतवर्माभिगुप्तं बल॑ त्वदीयं दक्षिणेनाभियाति,हाथमें हथियार लिये सुशिक्षित सुराष्ट्रदेशीय वीरों तथा वृष्णि और भोजवंशके महारथियोंद्वारा पालित विशाल सेना कृतवर्मद्वारा सुरक्षित होकर आपकी सेनाके दाहिने भागसे होकर युद्धके लिये यात्रा कर रही थी
sañjaya uvāca |
mahārathair vṛṣṇibhojaiḥ suguptaṃ surāṣṭrakair vihitair āttaśastraiḥ |
bṛhad balaṃ kṛtavarmābhiguptaṃ balaṃ tvadīyaṃ dakṣiṇenābhiyāti ||
سنجے نے کہا—وِرِشْنی اور بھوج وَنْش کے مہارَتھیوں اور ہتھیار تھامے ہوئے خوب تربیت یافتہ سَوراشٹر کے جنگجوؤں کی مضبوط حفاظت میں وہ عظیم لشکر، کِرت وَرما کی نگہبانی کے ساتھ، تمہاری فوج کے دائیں بازو سے جنگ کے لیے آگے بڑھ رہا تھا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the intentional organization and safeguarding of forces in war: outcomes are shaped not only by valor but by disciplined preparation, protection, and leadership—an ethical reminder that large-scale violence is never merely impulsive, but planned and enabled by structures of command.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a large contingent—protected by Vṛṣṇi and Bhoja mahārathas and armed Saurāṣṭran warriors, with Kṛtavarman as its protector—moves forward along the right side of the Kaurava army to engage in battle.