Shloka 13
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
चतुर्थ: पुष्पवान् नाम पञ्चमस्तु कुशेशय: । षष्ठो हरिगिरिराम षडेते पर्वतोत्तमा:,तृतीयं सुरथाकारं चतुर्थ कम्बलं स्मृतम् । धृतिमत् पज्चमं वर्ष षष्ठ॑ वर्ष प्रभाकरम् तीसरेका नाम सुरथाकार, चौथेका कम्बल, पाँचवेंका धृतिमान् और छठे वर्षका नाम प्रभाकर है
caturthaḥ puṣpavān nāma pañcamas tu kuśeśayaḥ | ṣaṣṭho harigirirāma ṣaḍete parvatottamāḥ | tṛtīyaṃ surathākāraṃ caturthaṃ kambalaṃ smṛtam | dhṛtimat pañcamaṃ varṣa ṣaṣṭhaṃ varṣa prabhākaram |
سنجے نے کہا—چوتھا پہاڑ ‘پُشپوان’ ہے، پانچواں ‘کُشیشَی’ اور چھٹا ‘ہری گِری’ نام کا؛ یہ چھے پہاڑ برترین مانے گئے ہیں۔ اسی طرح تیسرا وَرش ‘سُرَتھاکار’، چوتھا ‘کمبل’، پانچواں ‘دھرتِمَت’ اور چھٹا وَرش ‘پربھاکر’ کہلاتا ہے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than prescriptive: it models the epic’s concern for ordered knowledge—naming and classifying mountains and regions—supporting the larger narrative by situating events within a vast, structured world.
Sañjaya continues an enumeration, listing the names of certain ‘excellent mountains’ and then naming successive varṣas (regions), giving a catalog-like geographical/cosmographical description within Bhīṣma Parva.