Shloka 65

भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः

Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma

Devanagari script

मण्डलेनैव धनुषा दृश्यसे संयुगे सदा । आददान संदधान विकर्षन्तं धनुर्न च

Transliteration

maṇḍalenai va dhanuṣā dṛśyase saṃyuge sadā | ādadānaṃ saṃdadhānaṃ vikarṣantaṃ dhanur na ca ||

Translation

سنجے نے کہا—جنگ میں آپ ہمیشہ گویا صرف کمان کے گھومتے ہوئے دائرہ نما قوس کی صورت دکھائی دیتے ہیں—تیر اٹھاتے، چِلّے پر چڑھاتے اور بار بار کمان کھینچتے ہوئے؛ اس قدر تیزی سے کہ خود کمان دار بھی نگاہ سے اوجھل سا ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• मण्डलेन: by/with a circle (circular motion)
• मण्डलेन: Karana
• Type: Noun
• Root: मण्डल
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• धनुषा: with the bow
• धनुषा: Karana
• Type: Noun
• Root: धनुस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• दृश्यसे: you are seen/appear
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Present, Second, Singular, Atmanepada, Passive (karmani)

• संयुगे: in battle
• संयुगे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संयुग
• Form: Neuter, Locative, Singular

• सदा: always
• Type: Indeclinable
• Root: सदा

• आददानम्: taking (up)
• Type: Verb
• Root: आ-दा
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular

• संदधानम्: stringing/placing (an arrow), fitting
• Type: Verb
• Root: सम्-धा
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular

• विकर्षन्तम्: drawing (the bowstring), pulling
• Type: Verb
• Root: वि-कृष्
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular

• धनुः: the bow
• धनुः: Karma
• Type: Noun
• Root: धनुस्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• bow (dhanus)
• battle/combat (saṃyuga)