Shloka 10
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
(एवं बहुसहसैश्व योधानां युद्धशालिनाम् । संवृत: शकुनिस्तस्थौ युद्धायैव सुदंशित: ।।) इस प्रकार युद्धभूमिमें शोभा पानेवाले कई हजार योद्धाओंसे घिरा हुआ शकुनि कवच धारण करके युद्धके लिये ही वहाँ खड़ा हो गया। नकुलं सहदेवं च धर्मराजं च पाण्डवम् | न्यवारयन्नरश्रेष्ठान् परिवार्य समन्तत:,राजन्! शकुनि नकुल, सहदेव तथा धर्मराज युधिष्ठिर--इन तीनों श्रेष्ठ पुरुषोंको सब ओरसे घेरकर इन्हें आगे बढ़नेसे रोकने लगा
sañjaya uvāca |
evaṁ bahusahasraiś ca yodhānāṁ yuddhaśālinām |
saṁvṛtaḥ śakunir tasthau yuddhāyaiva sudaṁśitaḥ ||
nakulaṁ sahadevaṁ ca dharmarājaṁ ca pāṇḍavam |
nyavārayann araśreṣṭhān parivārya samantataḥ ||
یوں میدانِ جنگ میں چمکتے ہوئے ہزاروں جنگجوؤں سے گھِرا ہوا شکُنی زرہ پہن کر محض جنگ ہی کے لیے ڈٹ گیا۔ اے راجن، اس نے ہر طرف سے گھیرا ڈال کر نرِ برتر نَکُل، سہدیَو اور دھرم راج پانڈَو یُدھِشٹھِر کی پیش قدمی روک دی۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, tactical force and encirclement can temporarily restrain even the foremost and dharma-aligned leaders. Ethically, it underscores the tension between dharma (represented by Dharmaraja Yudhishthira) and the harsh mechanics of battle where strategy and numbers can impede righteous aims.
Sanjaya reports that Shakuni, heavily armed and backed by thousands of battle-ready warriors, takes position and surrounds the Pandava leaders—Nakula, Sahadeva, and Yudhishthira—blocking their forward movement by encircling them from all sides.