Shloka 1
Janmaveśma-praveśa and Uttarā’s Śaraṇāgati
Entry into the Birth-Chamber and Uttarā’s Appeal
Devanagari script
/ >> हज भी -्िसस > पहले तो पुत्र-जन्मके समाचारसे सबको अपार हर्ष हुआ; किंतु उनमें जीवनका कोई चिह्न न देखकर तत्काल शोकका समुद्र उमड़ पड़ा। सप्तषष्टितमो< ध्याय: परीक्षित्को जिलानेके लिये सुभद्राकी श्रीकृष्णसे प्रार्थना वैशम्पायन उवाच उत्थितायां पृथायां तु सुभद्रा भ्रातरं तदा । दृष्टवा चुक्रोश दुःखार्ता वचन चेदमब्रवीत्
Transliteration
Vaiśampāyana uvāca | utthitāyāṃ pṛthāyāṃ tu subhadrā bhrātaraṃ tadā | dṛṣṭvā cukrośa duḥkhārtā vacanaṃ cedam abravīt ||
Translation
وَیشمپاین نے کہا: جب پرتھا (کُنتی) اٹھ کھڑی ہوئی تو سُبھدرا نے اسی وقت اپنے بھائی کو دیکھ کر غم سے بےتاب ہو کر چیخ ماری اور یہ بات کہی۔
Word by Word
उत्थितायाम्when (she) had risen / upon rising
उत्थितायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउत्थिता (उत्-स्था)
FormFeminine, Locative, Singular
पृथायाम्in/when Pritha (Kunti)
पृथायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथा
FormFeminine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सुभद्राSubhadra
सुभद्रा:
Karta
TypeNoun
Rootसुभद्रा
FormFeminine, Nominative, Singular
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
चुक्रोशcried out
चुक्रोश:
TypeVerb
Rootक्रुश्
FormPerfect, 3rd, Singular
दुःखार्ताafflicted with sorrow
दुःखार्ता:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्ता
FormFeminine, Nominative, Singular
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
Pṛthā (Kuntī)S
SubhadrāK
Kṛṣṇa (as Subhadrā’s brother, implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes