Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory

Mahābhārata 14.30

चक्षुर॒वाच नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथंचन । तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि

cakṣur uvāca: neme bāṇās tariṣyanti mām alarka kathaṃcana | tavaiva marma bhetsyanti bhinnamarmā mariṣyasi ||

آنکھ نے کہا—اے الَرک، یہ تیر کسی طرح بھی مجھے نقصان نہیں پہنچا سکیں گے؛ یہ تو تیرے ہی مَرم مقامات کو چھیدیں گے؛ جب تیرے مَرم زخمی ہوں گے تو تُو مر جائے گا۔

चक्षुःCakṣu (a person named Cakṣu)
चक्षुः:
Karta
TypeNoun
Rootचक्षुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
इमेthese
इमे:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Plural
बाणाःarrows
बाणाः:
Karta
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Nominative, Plural
तरिष्यन्तिwill cross/overcome (will pass through; will prevail over)
तरिष्यन्ति:
TypeVerb
Rootतॄ
FormFuture (Luṭ), Third, Plural, Parasmaipada
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
अलर्कO Alarka
अलर्क:
TypeNoun
Rootअलर्क
FormMasculine, Vocative, Singular
कथंचनin any way; at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
तवof you; your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मर्मvital spot; vulnerable point
मर्म:
Karma
TypeNoun
Rootमर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
भेत्स्यन्तिwill pierce; will split
भेत्स्यन्ति:
TypeVerb
Rootभिद्
FormFuture (Luṭ), Third, Plural, Parasmaipada
भिन्नमर्माone whose vital spot is pierced
भिन्नमर्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootभिन्न-मर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मरिष्यसिyou will die
मरिष्यसि:
TypeVerb
Rootमृ
FormFuture (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada

अलर्क उवाच

A
Alarka
C
Cakṣuḥ (the Eye, personified)
B
bāṇāḥ (arrows)
M
marma (vital points)