Shloka 12
अश्वमेध-उपदेशः तथा मरुत्त-यज्ञ-धन-प्रसङ्गः
Counsel on Aśvamedha and the Marutta-treasure episode
Devanagari script
इमं ज्ञातिवर्ध॑ कृत्वा सुमहान्तं द्विजोत्तम । दानमल्पं न शक्नोमि दातुं वित्तं च नास्ति मे,द्विजश्रेष्ठ] अपने जाति-भाइयोंका यह महान् संहार करके अब मुझमें थोड़ा-सा भी दान देनेकी शक्ति नहीं रह गयी है; क्योंकि मेरे पास धन नहीं है
Transliteration
imaṃ jñātivardhaṃ kṛtvā sumahāntaṃ dvijottama | dānam alpaṃ na śaknomi dātuṃ vittaṃ ca nāsti me ||
Translation
اے دِوِجوتّم! اپنے ہی رشتہ داروں میں یہ عظیم ہلاکت برپا کر کے اب مجھ میں اتنی سکت نہیں رہی کہ تھوڑا سا بھی دان دے سکوں؛ کیونکہ میرے پاس دولت باقی نہیں۔
Word by Word
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
ज्ञाति-वर्धम्increase/advancement of kinsmen (kinsmen’s prosperity)
ज्ञाति-वर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञातिवर्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral for absolutive)
सुमहान्तम्very great
सुमहान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुमहन्त्
FormMasculine, Accusative, Singular
द्विजोत्तमO best of the twice-born (brahmin)
द्विजोत्तम:
TypeNoun
Rootद्विजोत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
दानम्gift, charity
दानम्:
Karma
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Accusative, Singular
अल्पम्small, little
अल्पम्:
TypeAdjective
Rootअल्प
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शक्नोमिI am able
शक्नोमि:
TypeVerb
Rootशक्
FormPresent (Lat), First, Singular, Parasmaipada
दातुम्to give
दातुम्:
TypeVerb
Rootदा
Formतुमुन् (infinitive)
वित्तम्wealth, money
वित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Genitive, Singular
Speaker
युधिषछ्िर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraD
dvijottama (a Brahmin addressee)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes