Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यत: । बलदेवं च कौरव्य तथान्यान् वृष्णिपुज्वान्
vāyudeva uvāca |
kālo mahāṁs tv atīto me śūrasūnum apaśyataḥ |
baladevaṁ ca kauravya tathānyān vṛṣṇipuṅgavān |
niṣpāpa kurunandana |
idaṁ sabhābhavanaṁ ramyaṁ ca pavitraṁ ca svargavat sukhadam |
atra tvayā saha vasan bahavo divasā vyatītāḥ |
etāvadbhir divasair ahaṁ pitaram śūrasenakumāraṁ vasudevaṁ draṣṭuṁ na śakto 'bhavam |
bhrātaraṁ baladevaṁ cānyāṁś ca vṛṣṇivaṁśasya śreṣṭhān puruṣān adarśanena vihīnaḥ |
atas tv idānīṁ dvārakāpurīṁ gantum icchāmi |
puruṣapravara tvam api mama yātrāprastāvaṁ saharṣaṁ pratigṛhṇīyāḥ ||
وایودیو نے کہا—اے کورَو! شُورَسین کے فرزند وسودیو، بلدیَو اور وِرِشنی وَنش کے دوسرے برگزیدہ سورماؤں کو دیکھے بغیر میرے لیے بہت زمانہ گزر گیا ہے۔ اے بےگناہ کُرونندن! یہ سبھا بھون نہایت دلکش اور پاکیزہ ہے، گویا سُورگ کے مانند خوشگوار؛ تمہارے ساتھ یہاں رہتے ہوئے بہت سے دن بیت گئے۔ پھر بھی اتنے دنوں میں میں اپنے پتا شُورَسین کُمار وسودیو کے درشن نہ کر سکا؛ نہ اپنے بھائی بلدیَو اور وِرِشنی کُول کے دیگر شریشٹھ پُرشوں کو دیکھ سکا۔ اس لیے اب میں دوارکا نگری جانا چاہتا ہوں۔ اے مردوں میں برتر! میری اس سفر سے متعلق تجویز کو تم بھی خوشی سے قبول کرو۔
वायुदेव उवाच
The passage highlights ethical priorities in relationships: even amid comfort and honor in a noble court, one should not neglect duties of kinship and the longing to meet elders and family. It also models courteous communication—seeking consent and framing departure as a respectful proposal rather than abrupt withdrawal.
Vāyudeva addresses a Kuru prince, saying that many days have passed while staying in the pleasant, sacred assembly-hall, but he has not seen Vasudeva (called the son of Śūrasena), nor Baladeva and other leading Vṛṣṇis. He therefore expresses his wish to depart for Dvārakā and asks the addressee to approve the journey gladly.