Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement

अप्रमादस्त्वया कार्य: सर्वथा कुरुनन्दन | अष्टाड़े राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते,“कुरुनन्दन! राजसिंह! इस आठ अंगोंवाले राज्यमें तुम सदा धर्मको ही आगे रखना और इसके संरक्षण और संचालनमें कभी किसी तरह भी प्रमाद न करना

apramādastvayā kāryaḥ sarvathā kurunandana | aṣṭāṅge rājasārddūla rājye dharmapuraskṛte ||

اے کُرو نندن! تمہیں ہر طرح سے ہمیشہ ہوشیار رہنا چاہیے۔ اے راج شاردول! دھرم کو پیشِ نظر رکھنے والی اس آٹھ اَنگی سلطنت میں اس کی حفاظت اور حکمرانی میں کبھی غفلت نہ کرنا۔

अप्रमादःnon-negligence, vigilance
अप्रमादः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्रमाद
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
कार्यःto be done, should be done
कार्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वथाin every way, always
सर्वथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा
Formtrue
कुरुनन्दनO delight of the Kurus
कुरुनन्दन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
अष्टाङ्गेin the eight-limbed (state/kingdom)
अष्टाङ्गे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअष्टाङ्ग
FormNeuter, Locative, Singular
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
राज्येin the kingdom/state
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
धर्मपुरस्कृतेwith dharma placed foremost
धर्मपुरस्कृते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootधर्मपुरस्कृत
FormNeuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kurunandana
R
Rājasārddūla
R
Rājya (kingdom)

Educational Q&A

A ruler must practice constant apramāda (vigilant, non-negligent attention) and keep dharma as the foremost principle in administering and safeguarding the kingdom.

In Vaiśampāyana’s narration, a Kuru ruler is being admonished with royal epithets to govern an ‘eight-part’ polity responsibly—prioritizing dharma and avoiding any lapse in protection and administration.