Shloka 76
छत्रोपानहदानफलप्रशंसा — Praise of the Merit of Donating Umbrella and Footwear
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत । प्रभो! इस विषयमें महर्षि जमदग्नि और महात्मा भगवान् सूर्यके संवादका वर्णन किया जाता है। पूर्वकालकी बात है, एक दिन भृगुनन्दन भगवान् जमदग्निजी धनुष चलानेकी क्रीड़ा कर रहे थे। धर्मसे च्युत न होनेवाले युधिष्ठिर! वे बारंबार धनुषपर बाण रखकर उन्हें चलाते और उन चलाये हुए सम्पूर्ण तेजस्वी बाणोंको उनकी पत्नी रेणुका ला-लाकर दिया करती थीं
ānīya sā tadā tasmai prādād asakṛd acyuta | prabho! asmin viṣaye maharṣi-jamadagni-mahātmā-bhagavat-sūryayoḥ saṃvādasya varṇanaṃ kathyate | pūrvakālasya vṛttāntam—ekadā bhṛgunandanaḥ bhagavān jamadagniḥ dhanur-vidhāna-krīḍāṃ kurvan āsīt | dharmāc cyuta na bhava yudhiṣṭhira! sa punaḥ punaḥ dhanuṣi bāṇān āropya tān mumoca, te ca sarve tejasvinaḥ bāṇāḥ patnyā reṇukayā ānīyānīya tasmai punar api pradīyante sma |
بھیشم نے کہا—اے اچیوت! وہ (رینوکا) اُن تیروں کو لا لا کر بار بار انہیں واپس دے دیتی تھی۔ اے پرَبھُو! اسی ضمن میں مہارشی جمدگنی اور مہاتما بھگوان سورَیَ کے مکالمے کا بیان آتا ہے۔ قدیم زمانے کی بات ہے: ایک دن بھِرگو وَنشی جمدگنی کمانداری کی کھیل میں مشغول تھے۔ اے دھرم پر قائم یُدھشٹھِر! وہ بار بار کمان پر تیر چڑھا کر اُن درخشاں تیروں کو چھوڑتے، اور اُن کی زوجہ رینوکا انہیں پھر پھر لا کر اُن کے ہاتھ میں دے دیتی تھی۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds steadfastness in dharma and the ethical texture of household life: disciplined practice by the sage and devoted, repeated service by Renuka. It sets up a traditional ‘saṃvāda’ (dialogue) as a vehicle for moral instruction, showing how righteousness is sustained through constancy and supportive duty.
Bhishma introduces an ancient episode: Jamadagni is practicing archery as a sport/training, repeatedly shooting arrows. Renuka retrieves the brilliant arrows and hands them back to him again and again. This serves as the narrative lead-in to the dialogue between Jamadagni and Surya that will be recounted on this topic.