Chatra–Upānah Dāna: Origin Narrative
Jamadagni–Reṇukā–Sūrya Saṃvāda
धुन्धुमार उवाच अकृतज्ञस्तु मित्राणां शूद्रायां च प्रजायतु । एक: सम्पन्नमश्चातु यस्ते हरति पुष्करम्
dhundhumāra uvāca | akṛtajñas tu mitrāṇāṁ śūdrāyāṁ ca prajāyatu | ekaḥ sampannam aśnātu yaḥ te harati puṣkaram ||
دھندھومار نے کہا—جس نے تمہارا کنول چرایا ہے وہ اپنے دوستوں کے احسان کا منکر، ناشکرا ہو؛ شودر طبقے کی عورت سے اولاد پیدا کرے؛ اور خوشحال ہو کر بھی اکیلا ہی لذیذ کھانا کھائے۔
धुन्धुमार उवाच
The verse frames theft and betrayal as moral failures that lead to painful consequences: ingratitude toward benefactors, socially censured conduct, and lonely self-indulgence even amid prosperity—suggesting that adharma isolates and degrades a person.
Dhundhumāra pronounces a curse upon the person who stole “your lotus,” specifying misfortunes and moral degradations as the thief’s karmic recompense.