Previous Verse

Shloka 636

Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)

तपस्विनस्तपस्विन्या तेजस्विन्याउइतितेजस: । भुगुश्रेष्ठ॒ वहाँ उन सबने उन दोनोंके चरणोंमें मस्तक झुकाकर उन्हें प्रसन्न करके भगवान्‌ रुद्रसे कहा--*पापरहित महादेव! यह जो देवी पार्ववीके साथ आपका समागम हुआ है

tapasvinās tapasvinyā tejasvinyā iti tejasāḥ | bhṛguśreṣṭha, vahāṃ te sarve tau ubhau caraṇayoḥ mastakaṃ nidhāya prasādya bhagavantaṃ rudram ūcuḥ— apāparahita mahādeva! ayaṃ yaḥ devyāḥ pārvatyā saha tava samāgamaḥ sa tapasvinaḥ tapasvinyā saha, mahātejasvinaḥ tejasvinyā saha ca saṃyogaḥ |

بھیشم نے کہا—بھृگو کے سردار اور دوسرے سب لوگ “تپسوی کا تپسویہ کے ساتھ، اور تیزسوی کا تیزسویہ کے ساتھ” کہتے ہوئے اس الٰہی جوڑے کے قدموں میں سر جھکا کر انہیں راضی کر بیٹھے۔ پھر انہوں نے بھگوان رودر سے عرض کیا—“اے بےگناہ مہادیو! دیوی پاروتی کے ساتھ آپ کا یہ ملاپ تپسیا کا تپسیا کے ساتھ، اور عظیم روحانی تَیج کا تَیج کے ساتھ، بالکل موزوں سنگم ہے۔”

तपस्विनःof the ascetic (male)
तपस्विनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Genitive, Singular
तपस्विन्याःof the ascetic (female)
तपस्विन्याः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतपस्विनी
FormFeminine, Genitive, Singular
तेजस्विन्याःof the radiant/energetic woman
तेजस्विन्याः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतेजस्विनी
FormFeminine, Genitive, Singular
इतिthus; as (quoted)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तेजसःof splendor/energy
तेजसः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Genitive, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
R
Rudra (Śiva)
M
Mahādeva
P
Pārvatī
B
Bhṛgu (lineage)/Bhṛgu-śreṣṭha
A
ascetics (tapasvins)

Educational Q&A

The verse frames Śiva and Pārvatī’s union as ethically and spiritually appropriate: like joins with like—tapas with tapas and tejas with tejas—highlighting the dharmic ideal that relationships are strengthened when virtues, discipline, and spiritual aims are shared.

Sages led by a foremost Bhṛgu bow to Śiva and Pārvatī, seek their favor, and then praise Rudra, declaring that his union with Pārvatī is a harmonious meeting of two ascetics and two beings of great spiritual radiance.