Shloka 48
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
जैसे भूमिमें बोये हुए बीज खेतीके रूपमें अंकुरित होते और अधिक अन्न पैदा करते हैं, उसी प्रकार भूमिदान करनेसे सम्पूर्ण कामनाएँ सफल होती हैं ।। आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशन: । शूलपाणिश्न भगवान् प्रतिनन्दन्ति भूमिदम्,सूर्य, वरुण, विष्णु, ब्रह्मा, चन्द्रमा, अग्नि और भगवान् शंकर-ये सभी भूमि-दान करनेवाले पुरुषका अभिनन्दन करते हैं
yathā bhūmau bījāni kṣiptāni kṛṣirūpeṇa aṅkurībhavanti bahu dhānyaṃ prasūyante, tathā bhūmidānāt sarvāḥ kāmanāḥ saphalā bhavanti. ādityo varuṇo viṣṇur brahmā somo hutāśanaḥ śūlapāṇiś ca bhagavān pratinandanti bhūmidam.
جیسے زمین میں بوئے ہوئے بیج اُگ کر کھیتی بن جاتے ہیں اور بہت سا اناج دیتے ہیں، ویسے ہی بھومی دان کے اثر سے سب آرزوئیں پوری ہوتی ہیں۔ سورج، ورُن، وِشنو، برہما، سوم (چندرما)، اگنی اور بھگوان شُولپانی (شیو)—یہ سب زمین کے داتا کی تحسین کرتے ہیں۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Land-gift (bhūmi-dāna) is portrayed as exceptionally fruitful: like seed in soil yielding abundant harvest, donating land is said to make one’s aims succeed and to attract the approval of major deities, emphasizing charity as a central expression of dharma.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising on gifts and righteous conduct. Here he praises bhūmi-dāna with an agricultural simile and states that prominent gods—Sun, Varuna, Vishnu, Brahma, Moon, Agni, and Shiva—commend the land-donor.