Adhyāya 60: Dāna vs. Yajña—Royal Giving, Protection, and Karmic Share
“राजन! जो द्विज नित्य स्नान करके दोनों समय संध्योपासना और गायत्री-जप करता है वह चतुर होता है। मरुकी साधना-जलका परित्याग करनेवाले तथा निराहार रहनेवालेको स्वर्गलोककी प्राप्ति होती है ।।
vaiśampāyana uvāca | rājann yo dvijo nityaṃ snānaṃ kṛtvā ubhayataḥ-sandhyopāsanāṃ ca gāyatrī-japaṃ ca karoti sa caturaḥ bhavati | marukī-sādhana-jala-parityāginaḥ tathā nirāhārāṇāṃ svargaloka-prāptiḥ bhavati || sthaṇḍile śayamānānāṃ gṛhāṇi śayanāni ca | cīra-valkala-vāsobhiḥ vasāṃsi ābharaṇāni ca ||
وَیشَمپایَن نے کہا— اے راجن، جو دْوِج نِتّیہ اشنان کر کے دونوں وقت سندھیاؤپاسنا اور گایتری-جپ کرتا ہے وہ صاحبِ تمیز اور دانا ہوتا ہے۔ جو کٹھن تپسیا میں جسمانی آسائش کے لیے پانی کے استعمال کو ترک کرتے ہیں، اور جو نِراہار رہتے ہیں، وہ سُوَرگ لوک کو پاتے ہیں۔ جو ننگی زمین پر سوتے ہیں انہیں گھر اور بستر ملتے ہیں؛ اور جو چیر اور وَلکل (چھال و پھٹے کپڑے) پہنتے ہیں انہیں عمدہ لباس اور زیورات نصیب ہوتے ہیں۔
वैशम्पायन उवाच
The verse teaches that disciplined daily Vedic practice (bathing, sandhyā worship, and Gāyatrī recitation) cultivates discernment, and that austerities such as fasting and sleeping on the ground generate spiritual merit that ripens into corresponding rewards—heavenly attainment and symbolic ‘returns’ like houses, beds, fine garments, and ornaments.
Vaiśampāyana continues instructing the king within the Anuśāsana Parva’s didactic discourse, listing specific observances and austerities and describing their karmic fruits, emphasizing the Mahābhārata’s ethic of dharma through regulated conduct and tapas.