Shloka 23
Śulka, Kanyā, and Dauhitra-Riktha: Discourse on Bride-Price and Inheritance Rights (शुल्क-कन्या-दौहित्र-रिक्थविचारः)
मिथुनस्यास्य कि मे स्यात् कृतं पापं यथा गति: । अनिष्टा सर्वभूतानां कीर्तितानेन मेडद्य वै,“मेरा ऐसा कौन-सा पाप है जिसके अनुसार मेरी वह दुर्गति होगी जो समस्त प्राणियोंके लिये अनिष्ट है एवं इस स्त्री-पुरुषके जोड़ेको मिलनेवाली है, जिसका इन्होंने आज मेरे समक्ष वर्णन किया है!
mithunasyāsya ki me syāt kṛtaṃ pāpaṃ yathā gatiḥ | aniṣṭā sarvabhūtānāṃ kīrtitānena medady vai ||
“میں نے ایسا کون سا گناہ کیا ہے کہ مجھے ایسی گتی ملے—جو تمام جانداروں کے لیے نامبارک ہے—اور جو اس مرد و عورت کے جوڑے کے لیے بیان کی گئی ہے، جس کا ذکر انہوں نے آج میرے سامنے کیا؟”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds moral causality: one’s future ‘gati’ (destiny or post-mortem state) is shaped by one’s actions (pāpa/adharma). Bhishma’s question frames an ethical inquiry into what kinds of wrongdoing lead to a universally harmful, inauspicious fate.
Bhishma, responding to a description he has just heard about the grim fate allotted to a certain man–woman pair, reflects aloud and asks what sin could cause him to incur a similar, universally inauspicious destiny.