Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
ब्रहद्मणामपि यद् ब्रह्म पराणामपि यत् परम्
vāyudeva uvāca | brahmaṇām api yad brahma parāṇām api yat param | yo vedānām api veda uttamānām api cottamaḥ | tejasām api tejaḥ sa tapasām api tapaḥ | śāntānām api yaḥ śāntaḥ kāntīnām api kāntiḥ | jitendriyāṇām api yaḥ jitendriyaḥ buddhimatām api buddhir | devānām api devo ya ṛṣīṇām api ṛṣiḥ | yajñānām api yajñaḥ sa kalyāṇānām api kalyāṇam | rudrāṇām api rudro yaḥ prabhāvavatām īśvarāṇām api prabhā | yoginām api yogī ca kāraṇānām api kāraṇam | yasmāt sarve lokāḥ prabhavanti punar eva ca tasminn eva pralīyante | yaḥ sarvabhūtātma sa evāmita-tejā bhagavān śivaḥ | tasya me śṛṇu vīra sahasram aṣṭottaraṃ nāmnāṃ varṇanam | śravaṇamātreṇa ca sarvakāmān avāpsyasi ||
وایودیو نے کہا—وہ جو برہمن کو جاننے والوں کے لیے بھی برہمن ہے، اور ہر پرم کا بھی پرم؛ ویدوں کا بھی وید، بلند ترین کا بھی بلند ترین؛ نور کا بھی نور، تپسیا کا بھی تپس؛ اہلِ سکون میں بھی سب سے زیادہ سکون، درخشندگی میں بھی درخشندگی؛ جیتے ہوئے حواس والوں میں بھی سب سے بڑا جیتےندری، داناؤں کی بھی دانائی؛ دیوتاؤں کا بھی دیوتا، رِشیوں کا بھی رِشی؛ یَجْیوں کا بھی یَجْی، مَنگلوں کا بھی مَنگل؛ رُدروں کا بھی رُدر؛ مقتدر ایشوروں کا بھی جلال و اقتدار؛ یوگیوں کا بھی یوگی؛ اور سببوں کا بھی سبب— اسی سے سب جہان پیدا ہوتے ہیں اور اسی میں پھر لَے ہو جاتے ہیں؛ وہی تمام بھوتوں کا آتما ہے—وہ بے پایاں تجلّی والے بھگوان شِو ہیں۔ اے مردوں میں برتر! مجھ سے ان کے ایک ہزار آٹھ ناموں کا کیرتن سنو۔ محض سن لینے سے ہی تم اپنی تمام مرادیں پا لو گے۔
वायुदेव उवाच
The verse presents Śiva as the supreme ground of all excellences—knowledge, austerity, peace, radiance, self-control, and sacrificial merit—and as the cosmic source into whom all worlds arise and dissolve. It also teaches the devotional efficacy of śravaṇa (reverent hearing): listening to the Lord’s names is portrayed as a powerful spiritual act that fulfills aims and purifies intention.
Vāyudeva begins a formal praise of Śiva, introducing him through a chain of superlative epithets and then announcing the forthcoming recitation of Śiva’s 1008 names. He addresses a heroic listener (implicitly a ‘best of men’) and promises that mere hearing of the name-litany will grant the listener’s desired goals.