Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

उद्धव: क्षोभणो देव: श्रीगर्भ: परमेश्वर: । करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गृह:

uddhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ | karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ ||

بھیشم نے کہا—وہ ‘اُدھّوَ’، ‘کْشوبھن’، ‘دیَو’، ‘شری گربھ’ اور ‘پرمیشور’ کہلاتا ہے۔ وہی کرن اور کارن ہے؛ وہی کرتا اور گوناگوں جہانوں کا وِکرتا ہے؛ وہ گہن ہے اور پوشیدہ—مایا کے ذریعے اپنے ہی جوہر کو ڈھانپ لیتا ہے۔

उद्धवःUddhava
उद्धवः:
Karta
TypeNoun
Rootउद्धव
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षोभणःthe agitator, the one who stirs
क्षोभणः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षोभण
FormMasculine, Nominative, Singular
देवःgod; the shining one
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीगर्भःhe whose womb/inner being contains prosperity (Śrī)
श्रीगर्भः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रीगर्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
परमेश्वरःthe supreme lord
परमेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootपरमेश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
करणम्instrument; means
करणम्:
Karana
TypeNoun
Rootकरण
FormNeuter, Nominative, Singular
कारणम्cause; reason
कारणम्:
Karana
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
कर्ताdoer; creator
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
विकर्ताfashioner; maker in diverse ways
विकर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootविकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
गहनःdeep; inscrutable
गहनः:
Karta
TypeAdjective
Rootगहन
FormMasculine, Nominative, Singular
गुहःthe hidden one; concealer
गुहः:
Karta
TypeNoun
Rootगुह
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ī
Īśvara/Parameśvara (the Supreme Lord)

Educational Q&A

The verse teaches the Lord’s all-encompassing causality and sovereignty: He is both the means and the cause of creation, the creator and arranger of diverse worlds, yet remains ultimately inscrutable and self-concealed through māyā—prompting humility and devotion aligned with dharma.

Bhīṣma is delivering a praise-list (stuti) of divine names/attributes, explaining how the Supreme Lord relates to cosmic origination and why He is difficult to comprehend, thereby instructing the listener in reverent understanding of the divine.