Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

वेदोक्तः परमो धर्म: स्मृतिशास्त्रगतो5पर: । शिष्टाचीर्णो पर: प्रोक्तस्त्रयो धर्मा: सनातना:

vedoktaḥ paramo dharmaḥ smṛtiśāstragato 'paraḥ | śiṣṭācīrṇo paraḥ proktas trayo dharmāḥ sanātanāḥ ||

وید میں مذکور دھرم ہی پرم دھرم ہے۔ دوسرا وہ دھرم ہے جو وید کے موافق سمرتی شاستروں میں آیا ہے۔ تیسرا وہ دھرم ہے جو شِشت اور نمونۂ کردار لوگوں کے عمل سے ثابت ہے۔ یہ تینوں دھرم سَناتن ہیں۔

वेदोक्तःenjoined in the Veda
वेदोक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेदोक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
परमःsupreme
परमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma; duty; law
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतिशास्त्रगतःfound in the Smṛti-śāstra
स्मृतिशास्त्रगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्मृतिशास्त्रगत
FormMasculine, Nominative, Singular
अपरःanother; the second
अपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Singular
शिष्टाचीर्णःpractised by the learned/virtuous (śiṣṭas)
शिष्टाचीर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootशिष्टाचीर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
परःanother; the third
परः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रोक्तःsaid; declared
प्रोक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-वच्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
त्रयःthree
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्माःdharmas; duties/laws
धर्माः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Plural
सनातनाःeternal; perennial
सनातनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Plural

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Śiva)
V
Veda
S
Smṛti-śāstra
Ś
Śiṣṭa (exemplary persons)

Educational Q&A

Dharma is presented as having three enduring authorities: (1) Vedic injunctions as the highest standard, (2) Smṛti-śāstras insofar as they accord with the Veda, and (3) the lived conduct of exemplary, well-formed people (śiṣṭācāra) as a practical guide when applying dharma in society.

In Anuśāsana Parva’s instruction-focused setting, Śrī Maheśvara speaks as a teacher of dharma, classifying the recognized bases of righteous conduct—scripture (Veda), tradition (Smṛti), and the normative practice of the virtuous (śiṣṭācāra)—to guide ethical decision-making.