Sāma (Sāntva) and Dāna: The Brāhmaṇa’s Conciliatory Release from a Rākṣasa
“दान देनेवालेको जो पुण्य होता है, वही दान लेनेवालेको भी (यदि वह योग्य अधिकारी है तो) होता है। (क्योंकि दोनों एक दूसरेके उपकारक होते हैं) एक पहियेसे गाड़ी नहीं चलती--प्रतिग्रहीताके बिना दाताका दान सफल नहीं हो सकता।' ऐसी ऋषियोंकी मान्यता है ।।
maitreya uvāca | dāna-dene-vāle ko yo puṇya hotā hai, vahī dāna-lene-vāle ko bhī (yadi vaha yogya adhikārī hai to) hotā hai | (kyoṅki donoṅ eka dūsare ke upakāraka hote haiṅ) eka pahiyā se gāṛī nahīṅ calatī—pratigrahītā ke binā dātā kā dāna saphal nahīṅ ho sakatā | iti ṛṣīṇāṃ mānyatā | yatra vai brāhmaṇāḥ santi śrutavṛttopasaṃhitāḥ | tatra dānaphala-puṇyam iha cāmutra ca āśnute |
میتریہ نے کہا—جو پُنّیہ (ثواب) دان دینے والے کو حاصل ہوتا ہے، وہی دان لینے والے کو بھی حاصل ہوتا ہے—بشرطیکہ وہ اہل اور لائق پاتر ہو۔ کیونکہ دونوں ایک دوسرے کے محسن بنتے ہیں۔ ایک پہیے سے گاڑی نہیں چلتی؛ گرہیتا کے بغیر داتا کا دان پورا نہیں ہوتا—یہی رشیوں کا مت ہے۔ جہاں شروتی سے آراستہ اور سُدھ آچاری برہمن رہتے ہیں، وہاں دان کا پُنّیہ پھل انسان اس لوک اور پرلوک دونوں میں بھوگتا ہے۔
मैत्रेय उवाच
Charity becomes fully fruitful only when there is a worthy recipient; merit belongs not only to the giver but also to the qualified receiver, because both cooperate in completing the act of dharma.
Maitreya articulates a dharma-teaching on dāna: the sages’ doctrine that giving requires proper acceptance, and that gifts offered where learned, well-conducted Brāhmaṇas reside yield merit enjoyed in both this life and the next.