Sāma (Sāntva) and Dāna: The Brāhmaṇa’s Conciliatory Release from a Rākṣasa
- आदरणीय पुरुषके चरणोंको हाथसे पकड़कर जो नमस्कार किया जाता है
bhīṣma uvāca | evam uktaḥ pratyuvāca maitreyaḥ karmapūjakaḥ | atyantaśrīmati kule jātaḥ prājño bahuśrutaḥ ||
قابلِ تعظیم مرد کے قدموں کو ہاتھوں سے تھام کر جو سلام کیا جاتا ہے اسے ‘ابھیوادن’ کہتے ہیں؛ اور دونوں ہاتھ جوڑ کر ان کی انجلی باندھ کر اسے پیشانی سے لگا کر جو سر جھکایا جاتا ہے، اس کا نام ‘پرنام’ ہے۔ بھیشم نے کہا—یوں کہے جانے پر کرم کی پوجا کرنے والے میتریہ نے جواب دیا۔ وہ نہایت دولت مند خاندان میں پیدا ہوا، دانا اور کثیرالعلم تھا۔
भीष्म उवाच
The verse introduces Maitreya as a model of dharmic character—devoted to right action, wise, and learned—implying that ethical authority rests on conduct and knowledge rather than mere birth or wealth.
Bhishma reports that after being addressed, the sage Maitreya responds; the line functions as a narrative transition and a brief characterization of Maitreya before his counsel unfolds.