Shloka 36
ययातेर्वानप्रस्थतपःस्वर्गारोहणम् | Yayāti’s Vānaprastha Austerities and Ascent to Heaven
(रहस्थेनां समाहूय न वर्दे्न च संस्पृशे: । वहस्व भार्या भद्रें ते यथाकाममवाप्स्यसि ।।) तुम्हारा कल्याण हो। इस शर्मिष्ठाको एकान्तमें बुलाकर न तो इससे बात करना और न इसके शरीरका स्पर्श ही करना। अब तुम विवाह करके इसे अपनी पत्नी बनाओ। इससे तुम्हें इच्छानुसार फलकी प्राप्ति होगी। वैशम्पायन उवाच एवमुक्तो ययातिस्तु शुक्र कृत्वा प्रदक्षिणम् । शास्त्रोक्तविधिना राजा विवाहमकरोच्छुभम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! शुक्राचार्यके ऐसा कहनेपर राजा ययातिने उनकी परिक्रमा की और शास्त्रोक्त विधिसे मंगलमय विवाह-कार्य सम्पन्न किया
rahasthenām samāhūya na vardēn ca samspṛśeḥ | vahasva bhāryām bhadre te yathākāmam avāpsyasi || evam ukto yayātis tu śukraṁ kṛtvā pradakṣiṇam | śāstroktavidhinā rājā vivāham akaroc chubham ||
شُکر نے کہا—تنہائی میں اسے بلا بھی لو تو نہ اس سے گفتگو کرنا، نہ اس کے جسم کو چھونا۔ تمہارا بھلا ہو؛ دھرم کے مطابق اسے زوجہ کے طور پر قبول کرو—اسی کے ذریعے تم اپنی مراد کے پھل پاؤ گے۔ ویشَمپایَن نے کہا—یوں کہے جانے پر یَیاتی نے شُکر کی تعظیم میں طواف کیا اور شاستروں کے بتائے ہوئے طریقے سے مبارک نکاح/ویواہ کی رسم ادا کی۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes disciplined conduct under ethical constraint: even when marriage is permitted, one is instructed to avoid secret intimacy or physical contact beforehand, and to proceed through a lawful, śāstra-guided rite while honoring the guru’s authority.
Śukra instructs Yayāti regarding how to approach Śarmiṣṭhā—calling her privately but refraining from conversation and touch—and directs him to marry her. Yayāti then shows reverence by circumambulating Śukra and completes the marriage according to prescribed ritual procedure.