Shloka 19
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
मृगसिंहैर्व॒तं घोरैरन्यैश्वापि वनेचरै: । तद् वन॑ मनुजव्याघ्र: सभृत्ययलवाहन:,वह सब ओर मृग और सिंह आदि भयंकर जन्तुओं तथा अन्य वनवासी जीवोंसे भरा हुआ था। नरश्रेष्ठ राजा दुष्यन्तने सेवक, सैनिक और सवारियोंके साथ नाना प्रकारके हिंसक पशुओंका शिकार करते हुए उस वनको रौंद डाला। वहाँ बाणोंके लक्ष्यमें आये हुए बहुत-से व्याप्रोंको महाराज दुष्यन्तने मार गिराया और कितनोंको सायकोंसे बींध डाला। शक्तिशाली पुरुषोंमें श्रेष्ठ नरेशने कितने ही दूरवर्ती हिंसक पशुओंको बाणोंद्वारा घायल किया। जो निकट आ गये, उन्हें तलवारसे काट डाला और कितने ही एण जातिके पशुओंको शक्ति नामक शस्त्रद्वारा मौतके घाट उतार दिया
mṛgasiṁhair vṛtaṁ ghorair anyaiś cāpi vanecaraiḥ | tad vanaṁ manujavyāghraḥ sabhṛtyayalavāhanaḥ ||
وَیشَمپایَن نے کہا—وہ جنگل ہر طرف ہرنوں، شیروں اور دوسرے ہولناک جنگلی جانوروں سے بھرا ہوا تھا۔ تب انسانوں میں شیر صفت راجا دُشیَنت اپنے خدام، لشکر اور سواریوں کے ساتھ اس میں داخل ہوا اور درندہ صفت جانوروں کا شکار کرتا ہوا جنگل کو روندتا آگے بڑھا۔ وہاں تیر کی زد میں آنے والے بہت سے ببر شیروں کو اس نے گرا دیا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents the king as a protector who confronts dangerous wilderness; it reflects kṣatriya ideals of courage and control over threats, while implicitly raising the ethical question of how power and violence should be exercised under dharma.
The narrator describes a fearsome forest full of wild beasts and depicts the king (Duṣyanta, per the surrounding passage) entering with his retinue and mounts to hunt and subdue the dangerous animals.