आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
ट्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सो5भवन्नूष: । मयूर इति विख्यात: श्रीमान् यस्तु महासुर:
Vaiśampāyana uvāca — Drumaseṇa iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so ’bhavan nṛpaḥ | Mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ | Ayaḥśirā Aśvaśirā vīryavān Ayaḥśaṅkuḥ Gaganamūrdhā ca vegavān—rājan—ime pañca parākrama-mahā-daityāḥ Kekaya-deśasya pradhāna-pradhāna-mahātmā-rājā-rūpeṇa utpannāḥ |
وَیشَمپایَن نے کہا—اے راجَن، اسوروں میں جو دُرُم سین کے نام سے مشہور تھا، وہی زمین پر انسان کی صورت میں بادشاہ بن کر پیدا ہوا۔ اور مَیور کے نام سے معروف وہ شریمان مہااسور بھی یہاں جنم لے کر نَرپتی ہوا۔ اے راجَن، اَیَہ شِرا، اَشوَ شِرا، وِیریَوان اَیَہ شَنکُو، گگنَ مُوردھا اور وَیگَوان—یہ پانچ پرَاکرمی مہادَیتیہ کَیکَیَ دیش میں سرِفہرست مہاتما راجاؤں کے روپ میں پیدا ہوئے۔ یہ بیان دکھاتا ہے کہ غیرانسانی قوتیں انسانی نسلوں میں آ کر سیاسی دنیا کو ڈھالتی ہیں؛ اور اس میں یہ اخلاقی تنبیہ بھی مضمر ہے کہ باطن کی دَیوِی یا آسُری سرشت بادشاہت اور طاقت کے ذریعے ظاہر ہو سکتی ہے۔
वैशम्पायन उवाच
The passage underscores that worldly authority can be shaped by deep-seated dispositions: powerful beings with āsuric tendencies may appear as human kings, implying that ethical character—not merely birth or status—determines the moral quality of rule.
Vaiśampāyana continues a catalog of beings (asuras/daityas) who take human birth. Here he states that Drumaseṇa and Mayūra, along with five named daityas, were born as the principal kings of the Kekaya country, linking cosmic lineages to historical polities.