Shloka 115
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
पाण्डोस्तु जज्ञिरे पज्च पुत्रा देवसमा: पृथक् । द्वयो: स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद् युधिष्ठिर:,राजा विचित्रवीर्यकी क्षेत्रभूता अम्बिका और अम्बालिकाके गर्भसे कृष्णद्वैपायन व्यासद्वारा राजा धृतराष्ट्र और महाबली पाण्डुका जन्म हुआ। द्वैपायन व्याससे ही शूद्रजातीय स्त्रीके गर्भसे विदुरजीका भी जन्म हुआ था। वे धर्म और अर्थके ज्ञानमें निपुण, बुद्धिमान, मेधावी और निष्पाप थे। पाण्डुसे दो स्त्रियोंके द्वारा पृथक्-पृथक् पाँच पुत्र उत्पन्न हुए, जो सब-के-सब देवताओंके समान थे। उन सबमें बड़े युधिष्ठिर थे। वे उत्तम गुणोंमें भी सबसे बढ़-चढ़कर थे
pāṇḍos tu jajñire pañca putrā devasamāḥ pṛthak | dvayoḥ striyor guṇajyeṣṭhas teṣām āsīd yudhiṣṭhiraḥ ||
پانڈو کی دو بیویوں سے الگ الگ پانچ بیٹے پیدا ہوئے، جو سب دیوتاؤں کے مانند تھے۔ ان دونوں بیویوں کے بیٹوں میں یُدھِشٹھِر سب سے بڑے اور اوصاف میں سب سے برتر تھے—دھرم اور راج دھرم کو قائم رکھنے والی فضیلتوں میں وہ سب پر فائق تھے۔
दाश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true seniority is not merely by birth but by guṇa—ethical excellence. Yudhiṣṭhira is presented as the model of dharma-based leadership, where virtue legitimizes authority.
Daśa continues the genealogical account: Pāṇḍu’s two wives bear five sons, each ‘godlike’ and born separately (alluding to distinct divine begetters). Among them, Yudhiṣṭhira is identified as the eldest and foremost in virtues.