Shloka 24
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
वैशम्पायन उवाच विशेषार्थी ततो भीष्म: पौत्राणां विनयेप्सया,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! कृपाचार्यके द्वारा पूर्णतः शिक्षा मिल जानेपर पितामह भीष्मने अपने पौत्रोंमें विशिष्ट योग्यता लानेके लिये उन्हें और अधिक शिक्षा देनेकी इच्छासे ऐसे आचार्योकी खोज प्रारम्भ की, जो बाण-संचालनकी कलामें निपुण और अपने पराक्रमके लिये सम्मानित हों। उन्होंने सोचा--'जिसकी बुद्धि थोड़ी है, जो महान् भाग्यशाली नहीं है, जिसने नाना प्रकारकी अस्त्र-विद्यामें निपुणता नहीं प्राप्त की है तथा जो देवताओंके समान शक्तिशाली नहीं है, वह इन महाबली कौरवोंको अस्त्र-विद्याकी शिक्षा नहीं दे सकता।” नरश्रेष्ठ) यों विचारकर भरतश्रेष्ठ गंगानन्दन भीष्मने भरद्वाजवंशी, वेदवेत्ता तथा बुद्धिमान द्रोणको आचार्यके पदपर प्रतिष्ठित करके उनको शिष्यरूपमें पाण्डवों तथा कौरवोंको समर्पित कर दिया
vaiśampāyana uvāca | viśeṣārthī tato bhīṣmaḥ pautrāṇāṁ vinayepsayā |
وَیشَمپایَن نے کہا—اس کے بعد بھیشم نے اپنے پوتوں میں خاص برتری پیدا کرنے اور اُن کی تربیت و ضبط کی تکمیل کی خواہش سے، مزید تعلیم کے لیے ایسے آچاریہ کی تلاش شروع کی جو اسلحہ و ہتھیاروں کے علم میں ماہر اور ثابت شدہ شجاعت کے سبب معزز ہو؛ کیونکہ ایسا ہی استاد کورو شہزادوں کو ذمہ داری کے ساتھ سنوار سکتا تھا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and skill must be grounded in vinaya (discipline and ethical formation). Bhīṣma’s concern is not merely to make the princes strong, but to ensure their excellence is shaped by proper training under a truly qualified teacher.
After the princes’ initial education, Bhīṣma seeks further, higher-level instruction to cultivate exceptional capability in his grandsons, initiating the search for a master adept in weapons and proven in valor.