धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
जगाम रेतस्तत् तस्य शरस्तम्बे पपात च । शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नूप,वे मुनि बाणसहित धनुष, काला मृगचर्म, वह आश्रम और वह अप्सरा--सबको वहीं छोड़कर वहाँसे चल दिये। उनका वह वीर्य सरकंडेके समुदाय-पर गिर पड़ा। राजन! वहाँ गिरनेपर उनका वीर्य दो भागोंमें बँट गया
vaiśampāyana uvāca | jagāma retas tat tasya śarastambe papāta ca | śarastambe ca patitaṃ dvidhā tad abhavan nṛpa ||
اے نرپ! جب وہ روانہ ہوا تو اس کا منی سرکنڈوں کے جھرمٹ پر جا گرا؛ اور سرکنڈوں پر گرتے ہی وہ دو حصوں میں بٹ گیا۔
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights the potency of tapas and generative energy: when disturbed or released outside intended bounds, it can yield unforeseen outcomes. In the Mahābhārata’s ethical universe, such events are not merely sensational; they become instruments through which fate, lineage, and dharma unfold.
A male figure (implied from context) leaves the place; his semen falls onto a clump of reeds and, upon falling there, divides into two portions—setting up a subsequent birth or emergence narrative connected with the reed-bed.