Shloka 21
Droṇa–Drupada Saṃvāda and Droṇa’s Reception at the Kuru Court (द्रोण-द्रुपद-संवादः; कुरुनगरप्रवेशः)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच सा तथोक्ता तथेत्युक्त्वा तेन भर्त्रा वराड़ना | अभिवाद्याभ्यनुज्ञाता प्रदक्षिणमवर्तत,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! अपने पति पाण्डुके यों कहनेपर नारियोंमें श्रेष्ठ कुन्तीने “तथास्तु/ कहकर उन्हें प्रणाम किया और आज्ञा लेकर उनकी परिक्रमा की
Translation
وَیشَمپایَن نے کہا—اے راجن! شوہر پانڈو کے یوں کہنے پر عورتوں میں برتر کُنتی نے ‘تَتھاستُ’ کہہ کر انہیں پرنام کیا؛ اجازت لے کر ان کی پرَدَکشِنا کی۔
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाthus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उक्ताhaving been addressed
उक्ता:
TypeVerb
Rootवच्
Formkta (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
तथाso; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formktvā (absolutive/gerund)
तेनby him
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
भर्त्राby (her) husband
भर्त्रा:
Karana
TypeNoun
Rootभर्तृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
वरार्धनाthe excellent lady (Kuntī)
वरार्धना:
Karta
TypeNoun
Rootवरार्धना
FormFeminine, Nominative, Singular
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि-वाद्
Formlyap (gerund)
अभ्यनुज्ञाताhaving been permitted; having received leave
अभ्यनुज्ञाता:
TypeVerb
Rootअभि-अनु-ज्ञा
Formkta (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
प्रदक्षिणम्circumambulation (to the right)
प्रदक्षिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदक्षिण
FormNeuter, Accusative, Singular
अवर्ततshe performed; she went around
अवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect, 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes