Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 8

Divine Abodes on the Mountains — A Sacred Survey of Jambūdvīpa

Kailāsa to Siddha Realms

Devanagari script

सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् / तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्

Transliteration

sitāntaśikhare cāpi pārijātavanaṃ śubham / tatra śakrasya vipulaṃ bhavanaṃ ratnamaṇḍitam / sphāṭikastambhasaṃyuktaṃ hemagopurasaṃyutam

Translation

سفید چوٹی کی بلندی پر مبارک پارِجات کا بن ہے۔ وہاں شکر (اندرا) کا وسیع محل جواہرات سے آراستہ ہے—بلوریں ستونوں سے مزین اور سنہری گوپوروں سے تاجدار۔

Word by Word

• सित-अन्त-शिखरे: on the white-tipped peak
• सित-अन्त-शिखरे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (on the peak with white end/white-tipped peak)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: ‘also’)

• पारिजात-वनम्: the Pārijāta grove
• पारिजात-वनम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पारिजात (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृस्थाने (subject)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘वनम्’ इत्यस्य विशेषण

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: ‘there’)

• शक्रस्य: of Śakra (Indra)
• शक्रस्य: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य सम्बन्ध

• विपुलम्: vast
• विपुलम्: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य विशेषण

• भवनम्: mansion, palace
• भवनम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृस्थाने (subject)

• रत्न-मण्डितम्: adorned with jewels
• रत्न-मण्डितम्: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य विशेषण; रत्नैः मण्डितम् (adorned with jewels)

• स्फाटिक-स्तम्भ-संयुक्तम्: connected with crystal pillars
• स्फाटिक-स्तम्भ-संयुक्तम्: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्फाटिक (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य विशेषण; स्फाटिकस्तम्भैः संयुक्तम् (joined/connected with crystal pillars)

• हेम-गोपुर-संयुतम्: furnished with golden gateways
• हेम-गोपुर-संयुतम्: विशेषण (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + गोपुर (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भवनम्’ इत्यस्य विशेषण; हेमगोपुरैः संयुतम् (provided with golden gateways/towers)

Speaker

Narrator (Purāṇic discourse tradition; typically Sūta recounting sages’ dialogue)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Pārijāta
• Śakra (Indra)
• Svarga

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

This verse is descriptive rather than metaphysical: it portrays the splendor of Svarga and Indra’s jeweled dwelling, serving as a contrast to later teachings where liberation (mokṣa) surpasses even heavenly enjoyments.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No specific yoga practice is taught in this verse; it belongs to a cosmographical description. In the Kurma Purana’s broader arc, such depictions frame why yogic discipline and devotion aim beyond celestial pleasure toward enduring realization.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

It does not explicitly address Śiva–Viṣṇu unity; it focuses on Śakra’s heavenly realm. The Kurma Purana’s synthesis appears more directly in its devotional and philosophical sections (notably the Upari-bhāga’s Ishvara Gītā).