Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Jambūdvīpa Varṣas, Bhārata as Karmabhūmi, and the Sacred Hydro-Topography of Dharma

इलावृते पद्मवर्णा जम्बूफलरसाशिनः / त्रयोदश सहस्त्राणि वर्षाणां वै स्थिरायुषः

ilāvṛte padmavarṇā jambūphalarasāśinaḥ / trayodaśa sahastrāṇi varṣāṇāṃ vai sthirāyuṣaḥ

اِلاوِرت میں رہنے والے کنول جیسے رنگ والے ہیں، جامبو پھل کے رس پر گزران کرتے ہیں؛ ان کی عمر ثابت اور تیرہ ہزار برس تک ہوتی ہے۔

इलावृतेin Ilāvṛta (region)
इलावृते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootइलावृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
पद्मवर्णाःlotus-colored
पद्मवर्णाः:
कर्तृ/विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootपद्म-वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (padmasya varṇaḥ)
जम्बू-फल-रस-आशिनःeaters of the juice of jambū-fruit
जम्बू-फल-रस-आशिनः:
कर्तृ/विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootजम्बू + फल + रस + आशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); समासः तत्पुरुषः (jambūphalasya rasaḥ; taṃ aśnanti iti āśinaḥ)
त्रयोदशthirteen
त्रयोदश:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या (indeclinable-like numeral), सहस्त्राणि इति विशेषणम् (qualifier of 'thousands')
सहस्त्राणिthousands
सहस्त्राणि:
प्रमाण/परिमाण (Pramāṇa/Measure)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), बहुवचन (Plural)
वर्षाणाम्of years
वर्षाणाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधानार्थ/खल्वर्थ (emphatic)
स्थिर-आयुषःhaving steady/long life
स्थिर-आयुषः:
कर्तृ/विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थिर + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); समासः कर्मधारयः (sthiraṃ āyuḥ yeṣām)

Sūta (narrating Purāṇic cosmography to the sages, within the Kurma Purana’s discourse framework)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

I
Ilāvṛta
J
Jambū (jambu fruit)

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it presents Purāṇic sacred geography, implying that embodied life (with varying longevity and sustenance) is conditioned by cosmic order (dharma/ṛta), against which liberation teachings elsewhere in the Kurma Purana are contrasted.

No specific yoga practice is taught in this line; it is descriptive cosmography. In the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis, such cosmological mapping often serves as a backdrop for dharma and later soteriological instructions (including Pāśupata-oriented discipline and devotion).

It does not explicitly mention Śiva or Viṣṇu; it contributes to the shared Purāṇic cosmological framework within which the Kurma Purana later articulates a harmonizing Shaiva–Vaishnava theology.