Next Verse

Shloka 1

Jambūdvīpa Varṣas, Bhārata as Karmabhūmi, and the Sacred Hydro-Topography of Dharma

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच केतुमाले नराः कालाः सर्वे पनसभोजनाः / स्त्रियश्चोत्पलपत्राभा जीवन्ति च वर्षायुतम्

itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca ketumāle narāḥ kālāḥ sarve panasabhojanāḥ / striyaścotpalapatrābhā jīvanti ca varṣāyutam

یوں شری کورم پران کی چھٹ ساہستری سنہتا کے پوروَ بھاگ میں چوالیسواں ادھیائے (اختتام)۔ سوت نے کہا—کیتومال میں مرد سیاہ فام ہوتے ہیں اور سب پَنَس (کٹہل) کو غذا بناتے ہیں۔ عورتیں بھی کنول کے پتّے جیسی حسین ہوتی ہیں اور دس ہزار برس جیتی ہیں۔

इतिthus
इति:
Vakya-samapti (वाक्यसमाप्ति/Closure)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/end marker)
श्री-कूर्म-पुराणेin the Śrī Kūrma Purāṇa
श्री-कूर्म-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री + कूर्म + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (श्रीमत् कूर्मपुराणे)
षट्-साहस्त्र्याम्in the six-thousand (collection)
षट्-साहस्त्र्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootषट् + साहस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगुसमासः (षट्सहस्रसंख्यिका)
संहितायाम्in the saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पूर्व-विभागेin the former section
पूर्व-विभागे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपूर्व + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः (पूर्वः विभागः)
चतुः-चत्वारिंशःforty-fourth
चतुः-चत्वारिंशः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुः + चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संख्याविशेषणम् (ordinal ‘forty-fourth’)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्काल), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
केतुमालेin Ketumāla
केतुमाले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकेतुमाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
नराःmen
नराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
कालाःdark/black-complexioned
कालाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (of नराः)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (of नराः)
पनस-भोजनाःjackfruit-eaters
पनस-भोजनाः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपनस + भोजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पनसं भोजनं येषाम्)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
उत्पल-पत्र-आभाःhaving the luster of lotus-petals
उत्पल-पत्र-आभाः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउत्पल + पत्र + आभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (उत्पलपत्रस्य आभा यासाम्)
जीवन्तिlive
जीवन्ति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
वर्ष-अयुतम्ten thousand years
वर्ष-अयुतम्:
Karma (कर्म/Extent-object)
TypeNoun
Rootवर्ष + अयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणाम् अयुतम्)

Sūta

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

S
Sūta
K
Ketumāla
K
Kūrma Purāṇa

FAQs

This verse does not directly teach Ātman-doctrine; it functions as a cosmographical note describing Ketumāla’s inhabitants, their diet, appearance, and extraordinary longevity within Purāṇic world-geography.

No explicit yoga practice is stated here. The verse belongs to the Purva-bhāga’s descriptive cosmology; for yoga teachings (including Pāśupata-oriented discipline and theistic contemplation), the Kurma Purāṇa develops them more directly in later doctrinal sections (notably the Upari-bhāga/Iśvara-gītā context).

It does not address Śiva–Viṣṇu unity directly; it is a regional description. The Kurma Purāṇa’s Śaiva–Vaiṣṇava synthesis is thematic across the work, but this particular śloka is primarily geographical and ethnographic.