Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Solar Rays, Planetary Nourishment, Dhruva-Bondage of the Grahas, and the Lunar Cycle

क्षीणायितं सुरैः सोममाप्यायति नित्यदा / एकेन रश्मिना विप्राः सुषुम्नाख्येन भास्करः

kṣīṇāyitaṃ suraiḥ somamāpyāyati nityadā / ekena raśminā viprāḥ suṣumnākhyena bhāskaraḥ

اے برہمنو، جب دیوتاؤں کے ‘پینے’ سے سوم گھٹ جاتا ہے تو بھاسکر (سورج) ‘سُشُمنّا’ نامی ایک ہی کرن کے ذریعے اسے ہمیشہ بھر کر تازہ کرتا رہتا ہے۔

kṣīṇāyitammade diminished / waned
kṣīṇāyitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṣīṇāy (क्षीणाय् धातु)
FormPast passive participle (क्त, PPP); Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); used predicatively with somam
suraiḥby the gods
suraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
somamthe Moon
somam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
āpyāyatinourishes / causes to wax
āpyāyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootāpyai (आप्यै/आप्याय् धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
nityadāalways
nityadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootnityadā (अव्यय)
FormIndeclinable; adverb of time (कालवाचक)
ekenawith one
ekena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); qualifies raśminā
raśmināby a ray
raśminā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
viprāḥO sages
viprāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन/8), Plural (बहुवचन)
suṣumnā-ākhyenacalled ‘Suṣumnā’
suṣumnā-ākhyena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsuṣumnā (प्रातिपदिक) + ākhya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (suṣumnāyāḥ ākhya = 'named Suṣumnā'); qualifies raśminā
bhāskaraḥthe Sun
bhāskaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)

Narrator (Purāṇic discourse to the sages/brāhmaṇas)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

S
Soma (Moon)
S
Surāḥ (Devas)
B
Bhāskara (Sun)
S
Suṣumnā (solar ray)

FAQs

Indirectly, it points to an ordered, law-governed cosmos (ṛta) where celestial processes are sustained by a higher regulating principle—often read in Purāṇic theology as the Lord’s governance underlying visible phenomena.

No practice is taught explicitly, but the term “Suṣumnā” invites a yogic resonance: just as a central channel is pivotal in Yoga-shāstra, a single ‘central’ ray is described as sustaining Soma—supporting contemplations on inner–outer correspondences used in meditative reflection.

The verse is primarily cosmological, yet it fits the Kurma Purana’s synthetic vision: the same supreme governance that devotees attribute to Hari or Hara is shown as maintaining cosmic balance through the Sun–Moon cycle.