Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Mādhayameśvara-māhātmya — Vyāsa at Mandākinī and the Pāśupata Vision

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे / यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह

saṃnihatyāmupaspṛśya rāhugraste divākare / yat phalaṃ labhate martyastasmād daśaguṇaṃ tviha

راہو سے گرست سورج (گرہن) کے وقت سنّہِتی کے سنگم پر پانی چھو کر جو پھل انسان پاتا ہے، یہاں وہی ثواب دس گنا ہو جاتا ہے۔

संनिहत्याम्at the time of conjunction/critical moment
संनिहत्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंनिहत्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालवाचक अधिकरण (at the time of saṃnihati—conjunction/critical moment, esp. eclipse context)
उपस्पृश्यhaving sipped/touched (water)
उपस्पृश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउप + स्पृश् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (gerund), उपसर्ग: उप-; अर्थ: having touched (water)/having performed ācamana
राहुग्रस्तेwhen seized by Rāhu (eclipsed)
राहुग्रस्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootराहु + ग्रस्त (ग्रह्, धातु)
Formतत्पुरुष (राहुणा ग्रस्तः), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; दिवाकरे इति विशेष्यस्य
दिवाकरेin the sun
दिवाकरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; फलम् इति विशेष्यस्य
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लभतेobtains
लभते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्from that; therefore
तस्मात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/तुलनायाम् (therefore/than that)
दशगुणम्tenfold
दशगुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदश + गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (दश गुणाः यस्य/दशगुणं), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (फलम्) इति अध्याहृत-विशेष्यस्य
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle: indeed)
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (here)

Traditional Purāṇic narrator (instructional voice within the Kurma Purana’s dharma section)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

R
Rāhu
D
Divākara (Sun)

FAQs

Indirectly: it emphasizes dharmic timing and purification (śauca) as supports for inner clarity; the verse focuses on karmic merit rather than defining Ātman explicitly.

It highlights śauca (purificatory discipline) through upaspṛśya—ritual water-touch/ablution at an eclipse-junction—an external aid that, in Kurma Purana’s broader synthesis, complements inner yogic restraint and devotion.

Not directly; the verse is a dharma-vidhi about eclipse purification. In the Kurma Purana’s wider Shaiva–Vaishnava synthesis, such observances are framed as universally meritorious regardless of sectarian focus.