Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 35

Viṣṇu at Upamanyu’s Āśrama: Pāśupata Tapas, Darśana of Śiva, and Boons from Devī

Devanagari script

इहेश्वरं देवदेवं मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः / ध्यायन्तो ऽत्रासते देवं जापिनस्तापसाश्च ये

Transliteration

iheśvaraṃ devadevaṃ munīndrā brahmavādinaḥ / dhyāyanto 'trāsate devaṃ jāpinastāpasāśca ye

Translation

یہاں برہموادی مُنیوں کے سردار دیودیو ایشور کا دھیان کرتے ہیں؛ اور یہیں جپ کرنے والے اور تپسوی بھی اسی دیوتا کی اُپاسنا کرتے ہوئے رہتے ہیں۔

Word by Word

• इह: here
• इह: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (here)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• देव-देवम्: God of gods
• देव-देवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)

• मुनीन्द्राः: chief sages
• मुनीन्द्राः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां इन्द्राः)

• ब्रह्मवादिनः: expounders of Brahman
• ब्रह्मवादिनः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ब्रह्म’ विषयक-वादिनः (speakers/expounders of Brahman/Veda)

• ध्यायन्तः: meditating
• ध्यायन्तः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि (those who meditate)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (here/in this place)

• आसते: sit / dwell
• आसते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √आस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जापिनः: chanters
• जापिनः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: जापिन् (प्रातिपदिक; √जप् धातु-जन्य)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; जप-शीलाः (chanters)

• तापसाः: ascetics
• तापसाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• ये: who
• ये: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice, traditionally Sūta conveying the account of sacred places and practices)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ishvara
• Devadeva
• Munis (sages)
• Brahmavadins

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By presenting Īśvara as “Devadeva” contemplated by brahmavādins, the verse implies a supreme, all-overruling Reality accessible through Brahman-knowledge and sustained contemplation—linking devotional worship with Vedāntic insight.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse highlights dhyāna (steady meditation), japa (mantra-repetition), and tapas (austerity)—a classic triad of disciplined practice aligned with Purāṇic Yoga and the Pāśupata-leaning emphasis on inner purification and God-centered concentration.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Using the inclusive title “Īśvara, Devadeva,” the verse supports the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis: the Supreme Lord is one, approached by sages through Brahman-knowledge and by devotees through japa and tapas—harmonizing Shaiva and Vaishnava modes of worship.