Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 58

Genealogies of Yadus and Vṛṣṇis; Navaratha’s Refuge to Sarasvatī; Rise of Sāttvata Tradition; Prelude to Kṛṣṇa-Balarāma Incarnation

Devanagari script

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् / वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्

Transliteration

tasyāmutpādayāmāsa pañca putrānanuttamān / vīṇāvādanatattvajñān gānaśāstraviśāradān

Translation

اسی سے اُس نے پانچ بے مثال بیٹے پیدا کیے—جو وینا نوازى کے اصولوں کے عارف اور گان شاستر میں کامل مہارت رکھنے والے تھے۔

Word by Word

• तस्याम्: in her / in that (woman)
• तस्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• उत्पादयामास: begot / produced
• उत्पादयामास: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: उत्+पद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; कारणार्थक-प्रयोगः (णिच् causative: ‘caused to be produced’/‘begot’)

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; पुल्लिङ्गे द्वितीया-बहुवचनस्य विशेषणम् (indeclinable numeral used adjectivally)

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्

• अनुत्तमान्: unsurpassed, excellent
• अनुत्तमान्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘पुत्रान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वीणा-वादन-तत्त्व-ज्ञान्: knowers of the principles of vīṇā-playing
• वीणा-वादन-तत्त्व-ज्ञान्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वीणा (प्रातिपदिक) + वादन (कृदन्त, वद्+ल्युट्) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + ज्ञ (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘knower’)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः): ‘वीणावादनस्य तत्त्वं जानन्ति’ इति; ‘पुत्रान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• गान-शास्त्र-विशारदान्: experts in the science of singing
• गान-शास्त्र-विशारदान्: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गान (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः (तत्पुरुषः): ‘गानशास्त्रे विशारदाः’; ‘पुत्रान्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sūta (narrator) in Purāṇic narration

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Kurma Purana
• vīṇā
• gāna-śāstra

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

This verse does not directly teach Ātman-doctrine; it emphasizes excellence in cultivated knowledge (śāstra) and skill, implying that dharmic life includes refined disciplines alongside spiritual pursuit.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No explicit yoga practice is named here; the verse highlights disciplined mastery (tattva-jñāna and śāstra-viśāradatā) as a form of focused training, which the Purāṇic worldview treats as supportive to sattva and inner steadiness.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

It does not explicitly mention Śiva–Viṣṇu unity; it contributes to the Kurma Purana’s broader synthesis by portraying dharma as inclusive of sacred culture—arts and knowledge—within the same religious universe where Śaiva and Vaiṣṇava teachings coexist.