Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Svāyambhuva Lineage to Dakṣa; Pṛthu’s Devotion; Pāśupata Saṃnyāsa; Dakṣa–Satī Episode

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

pracetasaste vikhyātā rājānaḥ prathitaijasaḥ / adhītavantaḥ svaṃ vedaṃ nārāyaṇaparāyaṇāḥ

وہ پرچیتس مشہور بادشاہ تھے، اپنے نور و جلال میں معروف۔ اپنے اپنے وید کی باقاعدہ تعلیم کے بعد وہ نرائن ہی کو اعلیٰ ترین مقصد جان کر اسی کی پناہ میں رہے۔

प्रचेतसःthe Pracetas (sons of Pracetas)
प्रचेतसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
विख्याताःrenowned
विख्याताः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootवि-ख्यात (कृदन्त; √ख्यै/ख्याति धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रथित-एजसःof famed splendor/energy
प्रथित-एजसः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथित (कृदन्त; √प्रथ् धातु) + एजस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'प्रथितम् एजः येषाम्'; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
अधीतवन्तःhaving studied
अधीतवन्तः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअधि-इ (√इ/अधि-इ धातु) + वत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्तवतु/वत्; perfect participial), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'having studied'
स्वम्their own
स्वम्:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
वेदम्Veda
वेदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नारायण-परायणाःdevoted to Nārāyaṇa
नारायण-परायणाः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनारायण (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative): 'नारायणः परायणम् येषाम्/नारायणपरायण'; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

Purāṇic narrator (Sūta-style narration within the Kurma Purana’s genealogical discourse)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

P
Pracetas
N
Narayana

FAQs

By presenting Nārāyaṇa as the “parāyaṇa” (highest resort and final aim), the verse implies a single supreme principle worthy of ultimate refuge—linking Vedic knowledge to realization of the highest reality.

The verse foregrounds preparatory discipline: adhyayana (systematic Vedic study) and single-pointed parāyaṇatā (exclusive orientation of the mind toward Nārāyaṇa), a bhakti-infused focus consistent with Kurma Purana’s broader yogic ethics.

Though it names Nārāyaṇa explicitly, the Kurma Purana’s overall synthesis treats devotion and Vedic discipline as compatible across sectarian frames—supporting a non-antagonistic Shaiva–Vaishnava unity where the supreme is approached through complementary names and paths.