Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 159

Devanagari script

कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा / वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा

Transliteration

kalyāṇī kamalā rāmā pañcabhūtā varapradā / vācyā vareśvarī vandyā durjayā duratikramā

Translation

وہ کل्यাণی ہے؛ وہ کملا (لکشمی) ہے، وہ راما ہے۔ وہ پانچ مہابھوتوں میں قائم ہو کر ور دیتی ہے۔ پاکیزہ وانی سے پکاری جانے والی، ورَیشوری، قابلِ بندگی—ناقابلِ تسخیر اور ناقابلِ عبور۔

Word by Word

• कल्याणी: the auspicious one
• कल्याणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (fem. nom. sg.)

• कमला: Kamalā (Lakṣmī)
• कमला: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कमला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (fem. nom. sg.)

• रामा: Rāmā (beautiful one; Lakṣmī)
• रामा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रामा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (fem. nom. sg.)

• पञ्चभूता: consisting of the five elements
• पञ्चभूता: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + भूता (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च भूता यस्याः/या)

• वरप्रदा: giver of boons
• वरप्रदा: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर + प्रदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (वरान् प्रददाति)

• वाच्या: to be spoken/praised
• वाच्या: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाच्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• वरेश्वरी: mistress of boons; supreme lady
• वरेश्वरी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वराणाम् ईश्वरी)

• वन्द्या: worthy of worship
• वन्द्या: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वन्द्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)

• दुर्जया: hard to conquer
• दुर्जया: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + जया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; उपपद-तत्पुरुषः (दुर् + जया = जेतुम् अशक्या)

• दुरतिक्रमा: hard to surpass
• दुरतिक्रमा: Karta (कर्ता/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + अतिक्रमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; उपपद-तत्पुरुषः (अतिक्रान्तुम् अशक्या)

Speaker

Lord Kūrma (Vishnu) instructing in the Īśvara-gītā context, presenting a devotional litany of Devī’s names as part of Shaiva–Vaishnava synthesis

Verse Rasa

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Kamalā (Lakṣmī)
• Rāmā (Lakṣmī)
• Devī (Supreme Goddess)
• Pañca-bhūta (five elements)

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By identifying the Goddess with the pañca-bhūtas (five elements) and as “unsurpassable,” the verse points to an all-pervading ultimate reality that is both immanent in the cosmos and transcendent beyond it—an Īśvara/Śakti expression of the one Supreme principle.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse emphasizes vācyā—invocation through sacred speech—supporting japa, stuti, and mantra-based contemplation. In the Kurma Purana’s Īśvara-gītā milieu, such disciplined recitation functions as a yogic aid for ekāgratā (one-pointedness) and devotion aligned with Pāśupata-oriented inner purification.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Within the Īśvara-gītā’s synthesis, the Supreme is praised through Devī as cosmic power and sovereignty; this supports the Purana’s non-sectarian stance where Vishnu (as Kūrma) teaches a theology compatible with Śaiva-Pāśupata devotion—one reality honored through complementary divine forms.