Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 150

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

Devanagari script

विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी / किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा

Transliteration

viśvāvasthā viyanmūrtirvidyunmālā vihāyasī / kiṃnarī surabhī vandyā nandinī nandivallabhā

Translation

وہ وِشواوَستھا—کائنات کی بقا کا سہارا، اور وِیَن مُورتی—آکاشی صورت والی ہے؛ وہ وِدْیُت مالا، وِہایسی—آسمانی سیر کرنے والی ہے۔ وہ کِنّری، سُرَبھِی، وَندْیا—قابلِ پرستش؛ وہ نندنی، نندی کی محبوبہ (نندِوَلّبھَا) ہے۔

Word by Word

• विश्व-अवस्था: state of the universe; universal condition
• विश्व-अवस्था: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘विश्वस्य अवस्था’ (state/condition of the universe)

• वियत्-मूर्तिः: whose form is the sky/space
• वियत्-मूर्तिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वियत् (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘वियतः मूर्तिः’ (form of the sky/space)

• विद्युत्-माला: garland of lightning
• विद्युत्-माला: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘विद्युतः माला’

• विहायसी: heavenly; belonging to the sky
• विहायसी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: विहायस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘विहायसि भवति’ इति—आकाशसम्बन्धिनी

• किंनरी: female kiṃnara (celestial being)
• किंनरी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: किंनरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सुरभी: fragrant
• सुरभी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सुरभी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• वन्द्या: worthy of worship
• वन्द्या: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: वन्द्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-यत् (gerundive) — √वन्द् (धातु) + यत्; ‘to be praised/worshipped’

• नन्दिनी: Nandinī; the delighting one
• नन्दिनी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नन्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नन्दि-वल्लभा: beloved of Nandi
• नन्दि-वल्लभा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: नन्दि (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘नन्देः वल्लभा’ (beloved of Nandi)

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing within the Ishvara Gita context

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Surabhi
• Nandinī
• Nandin

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By describing the divine as “world-sustaining” and “sky-formed,” the verse points to an all-pervading, sustaining principle—an immanent sacred presence that upholds the cosmos, a hallmark of the Ishvara-centered teaching in the Kurma Purana.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

This verse functions as nāma-smaraṇa and stuti: contemplative recollection through sacred epithets. In the Kurma Purana’s Pāśupata-leaning framework, such focused praise supports one-pointed devotion (ekāgratā) and inner purification, preparing the practitioner for deeper discipline.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By honoring a figure linked to Śiva (Nandin) within the Ishvara Gita taught by Lord Kurma (Viṣṇu), the verse exemplifies the Purana’s non-sectarian synthesis: divine powers and attendants are revered across Śaiva and Vaiṣṇava frames as expressions of one sacred reality.