Shloka 64
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
उपबृंहितवान्नागं सर्वशक्तिजनार्दनः / मथ्यमाने ततस्तस्मिन्क्षीरब्धौ देवदानवैः
Transliteration
upabṛṃhitavānnāgaṃ sarvaśaktijanārdanaḥ / mathyamāne tatastasminkṣīrabdhau devadānavaiḥ
Translation
سَروَشکتی مان جناردن نے ناگ واسُکی کو بھی قوت بخشی؛ پھر دیوتاؤں اور دانَووں نے بحرِ شیر کا منٿن شروع کیا۔
Word by Word
उपबृंहितवान्(he) strengthened
उपबृंहितवान्:
कर्ता (Subject)
TypeVerb
Rootउप-बृंह् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle active/क्तवतु), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नागम्the serpent
नागम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
सर्व-शक्ति-जनार्दनःJanārdana, possessing all powers
सर्व-शक्ति-जनार्दनः:
कर्ता (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + जनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘सर्वाः शक्तयः यस्य’ (all-powerful) qualifying ‘जनार्दन’
मथ्यमानेwhile (it) was being churned
मथ्यमाने:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeVerb
Rootमथ् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present passive participle/शानच् in passive sense), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘when/while being churned’
ततःthen/thereupon
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb): ‘thereupon/from then’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
क्षीर-अब्धौin the ocean of milk
क्षीर-अब्धौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘क्षीरस्य अब्धिः’
देव-दानवैःby the gods and demons
देव-दानवैः:
कर्ता (Agent in passive)/करण (Means)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः: ‘देवाश्च दानवाश्च’