Shloka 17
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तेन पापेन संयुक्तः पीडितश्च मुहुर्मुहुः / ततो मेरुगुहां नीत्वा बहूनब्दान्हि संस्थितः
Transliteration
tena pāpena saṃyuktaḥ pīḍitaśca muhurmuhuḥ / tato meruguhāṃ nītvā bahūnabdānhi saṃsthitaḥ
Translation
اس گناہ میں مبتلا ہو کر اور بار بار تکلیف اٹھا کر، پھر میرو پہاڑ کے غار میں جا کر وہ کئی سالوں تک وہیں رہا۔
Word by Word
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पापेनby sin
पापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संयुक्तःjoined/afflicted
संयुक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
पीडितःtormented
पीडितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
ततःthen/from there
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
मेरु-गुहाम्the cave of Meru
मेरु-गुहाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक) + गुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—मेरोः गुहा (षष्ठी-तत्पुरुष)
नीत्वाhaving taken (him)
नीत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having led/taken’
बहून्many
बहून्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अब्दान्years
अब्दान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal)
संस्थितःremained/stayed
संस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)