Shloka 12
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
प्रार्थितो विश्वरूपस्तु बभूव तपतां वरः / स्वस्रीयो दानवानां तु देवानां च पुरोहितः
Transliteration
prārthito viśvarūpastu babhūva tapatāṃ varaḥ / svasrīyo dānavānāṃ tu devānāṃ ca purohitaḥ
Translation
جب درخواست کی گئی تو تپسویوں میں افضل وِشورूप ظاہر ہوا۔ وہ سَوسریی ہونے کے سبب دانَووں کا بھی اور دیوتاؤں کا بھی—دونوں کا پوروہت بنا۔
Word by Word
प्रार्थितःhaving been requested
प्रार्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रार्थित (कृदन्त; प्र+√अर्थ् (याचने) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (requested)
विश्वरूपःViśvarūpa
विश्वरूपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वरूप (प्रातिपदिक; विश्व+रूप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘विश्वं रूपं यस्य/विश्व-रूपः’)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानसूचक (particle)
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तपताम्of the ascetics
तपताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपत् (कृदन्त; √तप् + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘तपस्यताम्’ = of ascetics
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वस्रीयःsister’s son
स्वस्रीयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वस्रीय (प्रातिपदिक; स्वसृ-सम्बन्धी)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘बहिन्याः पुत्रः’ (sister’s son)
दानवानाम्of the Dānavas
दानवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पुरोहितःpriest
पुरोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन