Shloka 75
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
कृतस्याखिलपापस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपि वा / प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं पराशक्तेः पदस्मृतिः
Transliteration
kṛtasyākhilapāpasya jñānato 'jñānato 'pi vā / prāyaścittamidaṃ proktaṃ parāśakteḥ padasmṛtiḥ
Translation
کئے گئے تمام گناہوں کا—جان بوجھ کر یا نادانستہ—یہ کفّارہ بتایا گیا ہے: پراآشکتی کے قدموں کا سمرن۔
Word by Word
कृतस्यof (the) committed
कृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (Singular); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सम्भवम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘done/committed’ इत्यर्थे
अखिलपापस्यof all sin
अखिलपापस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअखिल + पाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारयः (‘अखिलं पापम्’ = all sin)
ज्ञानतःknowingly
ज्ञानतः:
हेतु (कारण/Reason)
TypeIndeclinable
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) — ‘from/through knowledge; knowingly’
अज्ञानतःunknowingly
अज्ञानतः:
हेतु (कारण/Reason)
TypeIndeclinable
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त — ‘unknowingly’
अपिeven/also
अपि:
समुच्चय/अवधारण (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘also/even’
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle) — ‘or’
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
इदम्this
इदम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम, विशेषणरूपेण ‘this’
प्रोक्तम्declared
प्रोक्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रोक्त (वच् धातु + प्र-उपसर्ग, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त, कर्मणि प्रयोगे ‘said/declared’
पराशक्तेःof the Supreme Power (Śakti)
पराशक्तेः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपरा + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारयः (‘परा शक्ति’)
पदस्मृतिःremembrance of (her) name/word
पदस्मृतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद + स्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पदस्य स्मृतिः’ = remembrance of the name/word)