Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame

निर्ममे ऽथ महेन्द्रस्य दिग्भागे विमलोदकम् / सुबहुद्रव्यसं साध्यं तटाकं चाक्षयोदकम्

nirmame 'tha mahendrasya digbhāge vimalodakam / subahudravyasaṃ sādhyaṃ taṭākaṃ cākṣayodakam

پھر اس نے مہندر کی سمت میں شفاف پانی والا، بہت مال خرچ کر کے تیار ہونے والا، اور ابدی پانی رکھنے والا ایک تالاب بنوایا۔

nirmamehe constructed, he made
nirmame:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir + √mā (मा धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle
mahendrasyaof Mahendra (Indra)
mahendrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahendra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन
dig-bhāgein a quarter/direction
dig-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘of a direction’ + ‘part’
vimala-udakam(a reservoir of) pure water
vimala-udakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvimala (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय ‘pure’ qualifying ‘water’ (as ‘a pure-water (tank)’)
su-bahu-dravya-samrequiring/using much material (resources)
su-bahu-dravya-sam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + bahu (प्रातिपदिक) + dravya (प्रातिपदिक) + sam (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘with much material/wealth’ (बहुद्रव्येण) ‘together/with’ (सम्) used adjectivally; agrees with taṭākam
sādhyamto be made, feasible/constructible
sādhyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sādh (साध् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कृदन्त (यत्/ण्यत् sense) ‘to be accomplished/constructible’ — agrees with taṭākam
taṭākama tank, pond
taṭākam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottaṭāka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
akṣaya-udakam(a reservoir of) inexhaustible water
akṣaya-udakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakṣaya (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय ‘inexhaustible’ qualifying ‘water’