Shloka 37
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गुकारस्यान्धकारोर्ऽथो रुकारस्तन्निरोधकः / अन्धकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते
Transliteration
gukārasyāndhakāror'tho rukārastannirodhakaḥ / andhakāranirodhitvādgururityabhidhīyate
Translation
‘گُ’ اندھیرے کے معنی رکھتا ہے اور ‘رُ’ اس کا روکنے والا ہے۔ اندھیرا دور کرنے کی وجہ سے وہ ‘گرو’ کہلاتا ہے۔
Word by Word
गुकारस्यof the syllable ‘gu’
गुकारस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootगुकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
अर्थःmeaning
अर्थः:
विशेष्य-विशेषण/समानााधिकरण (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular (predicate noun)
रुकारःthe syllable ‘ru’
रुकारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
तत्that (darkness)
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular (pronoun)
निरोधकःremover, restrainer
निरोधकः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरोधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; विशेषण (adjective) to रुकारः
अन्धकारof darkness
अन्धकार:
सम्बन्ध (Genitive relation within compound)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपद (as first member in compound)
निरोधित्वात्because of (being) the remover
निरोधित्वात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootनिरोधित्व (प्रातिपदिक; भाव/तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular; हेतु (cause)
गुरुःguru
गुरुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/वाक्य-चिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
अभिधीयतेis called
अभिधीयते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)