Shloka 62
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
चक्रं गौरिकयालिख्यपूजयेत्पश्चिमामुखः / यः ससर्वाङ्गनाकर्षवश्यक्षोभकरो भवेत्
Transliteration
cakraṃ gaurikayālikhyapūjayetpaścimāmukhaḥ / yaḥ sasarvāṅganākarṣavaśyakṣobhakaro bhavet
Translation
گوریکا سے چکر لکھ کر مغرب رُخ ہو کر پوجے؛ وہ سب عورتوں کو کھینچنے، مسخر کرنے اور اضطراب پیدا کرنے والا بن جاتا ہے۔
Word by Word
चक्रम्the wheel/diagram
चक्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
गौरिकयाwith white pigment (gaurikā)
गौरिकया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगौरिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया (करण), एकवचनम्; ‘with/using (white pigment) gaurikā’
लिख्यhaving drawn
लिख्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund) ‘having drawn/written’
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should worship’
पश्चिमwestern
पश्चिम:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base (with मुख)
आमुखःwest-facing
आमुखः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; compound: पश्चिम-मुख ‘west-facing’
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; relative pronoun ‘who’
सhe
स:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; correlative ‘he’
सर्वall
सर्व:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base
अङ्गनाwomen
अङ्गना:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootअङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base; ‘women’
आकर्षattraction
आकर्ष:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootआ-कृष् (धातु) → आकर्ष (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base; ‘attraction/dragging’
वश्यsubjugation
वश्य:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootवश्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base; ‘subjugation/bringing under control’
क्षोभagitation
क्षोभ:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootक्षुभ् (धातु) → क्षोभ (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base; ‘agitation’
करःcausing (to occur)
करः:
कर्तृ-विशेषण (Subject complement)
TypeAdjective
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; compound: सर्व-अङ्गना-आकर्ष-वश्य-क्षोभ-कर ‘one who causes…’
भवेत्would become
भवेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘would become’