Shloka 71
Devanagari script
प्रातः पञ्चमहातीर्थे स्नात्वा सन्ध्यामुपास्य च / पुनः पुनर्धूनुते स्म करलग्नं कपालकम्
Transliteration
prātaḥ pañcamahātīrthe snātvā sandhyāmupāsya ca / punaḥ punardhūnute sma karalagnaṃ kapālakam
Translation
صبح پَنج مہاتیرتھ میں اشنان کر کے اور سندھیا کی اُپاسنا کر کے، وہ اپنے ہاتھ میں لگے کَپال کو بار بار جھٹکتا رہا۔
Word by Word
प्रातःin the morning
प्रातः:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
पञ्चमहातीर्थेat the Pañcamahātīrtha
पञ्चमहातीर्थे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपञ्च-महा-तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पञ्चानां महातीर्थानां समाहार/नाम)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having bathed’; धातु: स्ना (to bathe)
सन्ध्याम्the twilight prayer (sandhyā)
सन्ध्याम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उपास्यhaving performed (worshipped)
उपास्य:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having worshipped/attended’; धातु: आस् (to sit/attend) उपसर्ग: उप
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb), पुनरुक्ति for emphasis
धूनुतेshakes
धूनुते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootधू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; धातु: धू (to shake)
स्मindeed/then (narrative marker)
स्म:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; स्म-निपात (past/reminiscent particle; marks narrative past)
करलग्नम्held in the hand
करलग्नम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of कपालकम्)
TypeAdjective
Rootकर-लग्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (करे लग्नम् = attached to the hand)
कपालकम्the skull-bowl
कपालकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकपालक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन