Shloka 112
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
राजापि सहसोत्थाय किमेतदिति विस्मितः / देवीमुद्बोध्य कौसल्यां शुभलक्षणलक्षिताम्
Transliteration
rājāpi sahasotthāya kimetaditi vismitaḥ / devīmudbodhya kausalyāṃ śubhalakṣaṇalakṣitām
Translation
بادشاہ بھی یکایک اٹھ بیٹھا اور ‘یہ کیا ہے؟’ کہہ کر حیران ہوا؛ پھر نیک فال کی نشانیاں رکھنے والی دیوی کوسلیا کو جگایا۔
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (interrogative); नपुंसकलिङ्ग (N), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (demonstrative); नपुंसकलिङ्ग (N), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; क्त from विस्मि/स्मि)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); भावविशेषण of राजा
देवीम्the queen
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उद्बोध्यhaving awakened
उद्बोध्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + बुध् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
कौसल्याम्Kausalyā
कौसल्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
शुभलक्षणलक्षिताम्marked by auspicious signs
शुभलक्षणलक्षिताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ + लक्षण + लक्षित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of कौसल्याम्; ‘शुभलक्षणैः लक्षिता’